จะลงทุนเล่นมอเตอร์แบบไหนดี?

คนใหม่ที่จะเล่นเครื่องบินไฟฟ้า มักจะถามว่าจะเล่นมอเตอร์แบบไหนดี หรือแม้แต่คนเก่าที่เล่นอยู่ ยังมีความสงสัยว่าหากจะซื้อมอเตอร์ตัวต่อไป จะซื้อแบบไหนดี เรามาลองดูแนวทางการเลือกดีกว่า

มือใหม่เมื่อจะเริ่มเล่นเครื่องบินไฟฟ้า มักจะอยากรู้ว่าควรจะเริ่มต้นอย่างไรดี ระหว่างการเลือกซื้อมอเตอร์แปรงถ่าน กับมอเตอร์ไร้แปรงถ่าน (Brushless) เพราะการซื้อ ไม่ได้ซื้อเพียงแค่มอเตอร์ แต่ยังต้องซื้อสปีดคอนโทรตามมอเตอร์ที่เลือกด้วย ดังนั้นจำเป็นต้องดูให้ดีว่า จะเลือกมอเตอร์แบบไหนดี

การลงทุนโดยเลือกใช้มอเตอร์แปรงถ่านธรรมดา ปัจจุบันที่ราคาไม่สูงนัก อาจจะเลือกใช้มอเตอร์ขนาดเล็ก อย่าง 180 ขนานกันสัก 2 ตัว โดยใช้สปีดร่วมกัน หากลงทุนแบบนี้ราคาไม่แพงนัก เพราะมอเตอร์ 180 2 ตัว อยู่ที่ราวๆ 200 บาท สปีดธรรมดาสักตัว ราคาประมาณ 450 บาท รวมๆ แล้วคงอยู่ที่ 600-700 บาท แต่กำลังจากมอเตอร์ 180 2 ตัว คงไม่ได้มากมายอะไรนัก เพียงสามารถพาเครื่องบินขนาดเล็กๆ น้ำหนักไม่ควรเกิน 300ก บินได้สบายๆ เท่านั้นเอง แต่เป็นทางเลือกที่ประหยัดทางหนึ่ง

หรือหากมองที่มอเตอร์ขนาดใหญ่ขึ้นมาหน่อย แบบ 380-480 แม้ว่าจะมีกำลังเพิ่มขึ้น แต่หากนำมาขับใบตรงเลย คงใส่ใบได้ไม่เกิน 6" แต่รอบที่จัด จะทำให้บินได้ยาก ไม่เหมาะกับมือใหม่ หากต้องการให้รอบลดลง จำเป็นต้องทดเกียร์ประมาณ 1:2 ใส่ใบสัก 9-10" แต่การลงทุนแบบนี้ จะต้องซื้อมอเตอร์ 380-480 1 ตัวราคา ~200 บาท สปีด ~400 บาท และเกียร์ ~500 บาท รวมๆ แล้วคงต้องลงทุนราว 1000-1100 บาท ซึ่งลงทุนมากพอสมควร ทั้งสองแบบเป็นมอเตอร์แปรงถ่านที่นิยมใช้ทั่วๆ ไปในบ้านเรา

คราวนี้ลองมาดูว่า หากลงทุนเป็นมอเตอร์ไร้แปรงถ่าน จะเป็นอย่างไร เวลานี้มอเตอร์จีน แบบกระดิ่ง ราคาไม่แพงอยู่ที่ ~300 บาท กินกระแสอยู่ราว 12-13 แอมป์ หากหาสปีดสัก 20 แอมป์มาใส่ในราคา 600-700 บาท จะทำให้การลงทุนเล่นมอเตอร์ไร้แปรงถ่านราคาพอๆ หรือถูกกว่ามอเตอร์ 380-480 ที่ทดเกียร์ นั้นหมายความว่าหากมีงบอยู่ที่ 900-1000 บาท การเริ่มเล่นด้วยมอเตอร์ไร้แปรงถ่าน ดูจะน่าสนใจไม่น้อยที่เดียว สรุปตรงนี้ หากงบน้อยจริงๆ ทางเลือกในการเล่นมอเตอร์แปรงถ่านตัวเล็กๆ อย่าง 180 ดูจะเป็นทางเลือกที่ดี แต่หากมีงบมากขึ้น การจะเล่นมอเตอร์แปลงถ่าน 380-480 งบจะไม่ต่างจากการเล่นมอเตอร์ไร้แปรงถ่าน แต่ในระบบมอเตอร์แปรงถ่าน ยังมีข้อดีในเรื่องความง่าย ไม่ยุ่งยาก และอุปกรณ์ดูจะทนทานกว่าในมอเตอร์ไร้แปรงถ่าน อยู่พอสมควร

ปัจจุบัน มีทางเลือกสำหรับมอเตอร์ไร้แปรงถ่าน ตัวเล็กๆ อีกทางเลือกหนึ่ง โดยเลือกมอเตอร์ BL ให้กินกระแสไม่เกิน 10 แอมป์ พร้อมสปีด 10 แอมป์เล็กๆ สักตัว ใส่ถ่านไม่เกิน 1000 mAh สัก 2 ก้อน เท่านี้ก็ลงลำน้ำหนักราว 200-250ก ได้สบายๆ ซึ่งสามารถบินได้นาน 20-25 นาทีเลยครับ

ในส่วนของแบตเตอรี่ หากเป็นมือใหม่ ที่ยังไม่ค่อยมีความรู้ อยากแนะนำให้เริ่มเล่นพวกแบต NiCd/NiMh จะดีกว่า เพราะดูแลไม่ยุ่งยาก และทนทานดีกว่าแบต LiPo ที่แม้จะมีน้ำหนักเบา และความแรงที่มากกว่า แต่ก็บอบบางเหลือเกิน ใช้ไฟเกินไปหน่อย อัดประจุผิด หรือตกกระแทก จะทำให้เสียหายได้ง่ายๆ ในขณะที่มือใหม่ยังขาดประสบการณ์ การเล่นถ่าน NiCd/NiMh น่าจะเป็นตัวเลือกที่ดี และทนทานกว่า

คราวนี้หากผู้ที่คิดจะเล่นมอเตอร์ไร้แปรงถ่าน ยังคงมีความสงสัยว่าทำไมราคามอเตอร์ จึงได้แตกต่างกันนัก รวมทั้งมีรูปแบบให้เลือกใช้งานที่หลากหลาย คราวนี้ควรจะเลือกลงทุนอย่างไร ในคนที่เล่นมอเตอร์ไร้แปรงถ่านนั้น มันเล่นควบคู่ไปกับแบต LiPo จึงของพูดรวมไปด้วยกันเลย โดยอยากจะแนะนำคือ ให้เลือกมอเตอร์ที่ดีที่สุด เท่าที่จะมีงบซื้อได้ก่อน

แล้วมอเตอร์ที่ดีคืออย่างไร? เนื่องจากส่วนใหญ่ มักนิยมเล่นแบต LiPo กัน แม้ว่าจะจ่ายกระแสได้ดี น้ำหนักเบา แต่หากใช้งานเกินข้อกำหนด จะทำให้ถ่านเสียได้ และสาเหตุที่เสีย มักมาจากการจ่ายกระแสเกินกว่าที่แบต LiPo จะจ่ายได้ หรือพูดอีกอย่างคือเกินค่า C ของถ่านนั่นเอง การที่จะใช้งานโดยไม่เกินค่า C ของถ่าน ปัจจัยหลักมากจากมอเตอร์ที่เป็นตัวดึงกระแส หากมอเตอร์ที่ใช้ กินกระแสไม่มาก โอกาสที่ถ่านจะเสีย จะมีน้อยลง

นักบินปีกบินที่เล่นมอเตอร์แบบ In runner ที่รอบจัดๆ ทั้งหลาย คงทราบดีว่ามอเตอร์พวกนี้ กินกระแสสูงมาก (20-40A) หลายท่านอาจจะหมดค่าแบต LiPo ไปแล้วไม่น้อย ทั้งนี้เพราะมอเตอร์ที่ใช้ๆ กันอยู่มักกินกระแสสูง แต่หากได้เลือกใช้มอเตอร์ที่มีคุณภาพดี กินกระแสน้อยกว่า จะทำให้ประหยัดค่าถ่านไปได้มากที่เดียว เพราะราคาถ่าน มักจะสูงกว่าราคามอเตอร์ นอกจากนี้มอเตอร์ที่กินกระแสน้อยๆ ยังทำให้หาถ่านใช้งานได้ง่ายกว่า เพราะไม่จำเป็นต้องไปซื้อถ่าน C สูงๆ ความจุมากๆ มาใช้

หรือในกรณีผู้ที่เล่นแบบ 3D แม้ว่าจะกินกระแสไม่มากนัก แต่การเลือกมอเตอร์ที่ดี จะทำให้เครื่องบิน 3D มีน้ำหนักเบาได้ หลายท่านสงสัยว่ามันเกี่ยวกันอย่างไร หากมอเตอร์ที่ใช้กินไฟน้อย จะทำให้สามารถใช้ถ่านที่มีความจุน้อยได้ เช่น หากมอเตอร์กินกระแส 10 แอมป์ ท่านจำเป็นต้องใช้ถ่านแบบ 10 C ที่มีความจุ 1000 mAh ขึ้นไป แต่หากมอเตอร์ที่ใช้กินกระแสเพียง 6-7 แอมป์ ถ่านแบบ 10C ความจุเพียง 700 mAh ก็เพียงพอแล้ว mAh ที่น้อยลง หมายถึงน้ำหนักที่เบาขึ้นด้วย แถมราคาก็ถูกลงด้วย จากตัวอย่างทั้ง 2 กรณี จะเห็นว่าการลงทุนมอเตอร์เป็นเรื่องสำคัญ เพราะมอเตอร์จะเป็นตัวกำหนด สเปคแบตที่จะนำมาใช้งาน หากมอเตอร์กินไฟน้อย จะทำให้ประหยัดค่าแบต และหาแบตมาใช้งานด้วยได้ง่ายกว่า

แล้วมอเตอร์ที่ดี คือ อย่างไร? หลายท่านถามว่า มอเตอร์ที่ kV เท่ากัน คือ สเปคเดียวกันหรือไม่? คงต้องขอตอบเลยว่าไม่ครับ เทียบง่ายๆ เหมือนเครื่องยนต์รถ หากความจุ CC เท่ากัน คือ สเปคเหมือนกันหรือไม่ เช่นเครื่องรถญี่ปุ่น 3000 CC แล้วจะโฆษณาบอกว่าสเปคเหมือนรถยุโรป 3000 CC ได้หรือไม่ และอย่าลืมว่า kV นั้นเป็นการวัดรอบที่ตัวเปล่า ไม่ได้ใสใบพัด จึงจะเป็นว่าบางครั้งมอเตอร์ kV เท่ากัน แต่เมื่อใสใบแล้วปั่นรอบออกมาอาจจะไม่เท่ากัน มอเตอร์ที่มีคุณสมบัติที่ดี ย่อมมาจากวัตถุดิบที่นำมาประกอบตัวมอเตอร์ แล้วทำให้ได้คุณภาพที่ดีออกมา ไม่ใช่แค่ kV เท่ากัน มอเตอร์ขนาดเท่ากัน แล้วจะเหมาว่าเป็นมอเตอร์เหมือนกันได้

มอเตอร์จะประกอบไปด้วย แม่เหล็ก ซึ่งจะมีหลายเกรด คือ มีแรงดูดมากน้อยต่างกัน ขึ้นอยู่กับวัตถุดิบที่นำมาทำด้วย รวมทั้งความทนได้ต่อความร้อนที่แตกต่างกัน จึงมีบางท่านอาจจะเคยเจอปัญหาว่ามอเตอร์ที่ใช้บินอยู่ประจำ ทำไมแรงมันค่อยๆ ลดลงไป หากมอเตอร์ที่ใช้ต้องเจอความร้อนอยู่บ่อยๆ แล้วแม่เหล็กทนความร้อนไม่ได้ จะทำให้ความเป็นแม่เหล็กเสื่อมลงไปเรื่อยๆ จนถึงจุดหนึ่ง จะทำให้มอเตอร์ไม่มีแรง

ขดลวดที่นำมาพันในตัวมอเตอร์เช่นกัน หากใช้เป็นลวดเกรดดี จะมีความต้านทานต่ำ ทำให้นำกระแสได้ดี และที่สำคัญจะทำให้เกิดความร้อนน้อยกว่าขดลวดที่มีความต้านทานสูง และความร้อนขดลวดเป็นอีกปัจจัยหนึ่งที่ทำให้มอเตอร์ร้อน

ลูกปืนของมอเตอร์ หากเป็นมอเตอร์ราคาถูก มักจะใส่ลูกปืนขนาดเล็กๆ หากเป็นมอเตอร์รอบจัดๆ ลูกปืนจะทำงานหนัก และใช้ๆ ไปจะแตกเสียหายได้ ซึ่งเมื่อมอเตอร์ลูกปืนแตก มักจะไม่ได้เสียหายแค่มอเตอร์เท่านั้น แต่จะพาให้สปีด หรือแม้แต่ถ่านเสียตามไปด้วย หากเป็นไม่มากแต่แล้วทำให้แกนหมุนฝืดขึ้น ก็จะทำให้มอเตอร์กินไฟมากขึ้น หรือหากเป็นมากจนแกนไม่หมุน ก็จะทำให้ขดลวดไหม้ แล้วตามด้วยสปีดและ/หรือแบต

ในส่วนของพวกมอเตอร์ Out runner จะมีแกนเหล็กที่ใช้พันขดลวด หากเลือกใช้แกนเหล็กที่ดี จะทำให้สนามแม่เหล็กหรือเส้นแรงแม่เหล็กเหนี่ยวนำที่เกิดขึ้น มีแรงมากขึ้นด้วย

คงจะเห็นได้ว่ามอเตอร์ตัวหนึ่งๆ มีองค์ประกอบหลายๆ อย่างที่มีผลต่อคุณภาพของมอเตอร์ ในการเลือกมอเตอร์เพื่อจะใช้งานสักตัว จึงจำเป็นต้องศึกษาข้อมูลก่อน หรืออาจจะลองสอบถามจากผู้ที่ใช้งานหลายๆ ท่านว่ามอเตอร์ที่ใช้ๆ อยู่เป็นอย่างไร ทั้งนี้จะได้ทราบข้อมูลประกอบ ก่อนที่จะตัดสินใจซื้อว่ามอเตอร์นั้น ดีคุ้มราคาหรือไม่